چالشهای مدیریت شهری در وصول حقوق مالی ملی و محلی در پرتو اصول حکمرانی مطلوب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه حقوق عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران (نویسنده مسئول)

2 استادیار گروه حقوق عمومی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی تهران، ایران

چکیده
با گسترش روز‌افزون شهرها و افزایش صلاحیت مدیران شهری و عدم هم‌خوانی صلاحیت‌ها و وظایف با اختیارات مالی آنها، مدیران شهری با یکسری چالش‌ها در وصول حقوق مالی و توزیع عادلانۀ این حقوق در حوزۀ ملی و محلی روبه‌رو شده‌اند. مدیران شهری برای تأمین هزینه‌های اجرایی و پروژه‌های شهری خود مجبور به فروش تراکم و استفاده از منابع مالی ناپایدارند تا هزینه‌ها و بدهی‌های حاصل از پروژه‌های شهری را تأمین و جبران نمایند. در همین راستا سیستم مدیریت شهری به لحاظ وظایف عملی خود موظف به برنامه‌ریزی توسعه و عمران شهری و اجرای برنامه‌ها، طرح‌ها و پروژه‌های مربوطه است. این سیستم با شناخت چالش‌های مالی و شهری می‌تواند به ارائۀ راهکار مناسب بپردازد؛ به همین منظور به بررسی این چالش‌ها و موانع پرداختیم تا راهکاری مناسب در جهت تأمین منابع و نحوۀ وصول حقوق مالی محلی با توجه به تجارب موفق سایر کشورها در این حوزه ارائه دهیم. براساس تجارب بسیاری از کشورها تمرکززدایی مالی می‌تواند باعث رشد اقتصادی سریع و کاهش فقر شهری و منجر به ایجاد شفافیت، برابری و توزیع عادلانه مالی و طراحی مالی مناسب در حوزۀ محلی شود. مدیران شهری در ایران با استفاده از این تجارب می‌توانند منابع مالی را با ترجیحات محلی سازگار کنند و کارایی و عملکرد رقابتی را در بخش عمومی ارتقا دهند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Challenges of urban management in collecting national and local financial rights in the light of good governance principles

نویسندگان English

fateme soltani 1
Mehdi Shabanni Mansor 2
Ali Dashti 2
1 student of Public Law, Islamic Azad University, Central Tehran Branch
2 (Assistant Professor of Law, Islamic Azad University, Central Tehran Branch
چکیده English

With the ever-increasing expansion of cities and their managers' authority increases beside the existing inconsistency in their financial powers and duties, these authorities have faced challenges in collecting financial dues and its fair distribution in national and local level. Executive expenses funding and urban projects financing requirements have forced city managers to sell density and use unstable financial resources to cover costs and debts. Therefore the urban management system is supposed to plan for city development and its construction to implement programs, plans and projects. This system can provide appropriate solutions by recognizing financial and urban challenges. For this purpose, we addressed these challenges and obstacles to provide a suitable solution for supplying resources and collecting local financial dues regarding other countries successful experiences. Accordingly financial decentralization can cause rapid economic growth and urban poverty reduction which will lead to transparency, equality and fair financial distribution as well as appropriate financial planning in local area. By using these experiences, urban managers in Iran can adapt financial resources to local preferences and improve efficiency and competitive performance in public sector.

کلیدواژه‌ها English

Urban management
urban financial management
national taxes
local taxes
good governance
فهرست منابع
الف) منابع فارسی
کتاب
1.                  عباس‌زاده و همکاران، آشنایی باحوزه فعالیت مالی شهرداری‌ها، مرکز مطالعات و خدمات اجتماعی شهری و روستایی پژوهشکده علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی، 1385.
2.                  عابدین در کوش، سعید، درآمدی بر اقتصاد شهری، چ 3، نشر دانشگاهی،1390.
3.                   مرتضوی، مهدی، مدیریت محلی و حکمرانی شهری با نگاهی به ساختار مدیریت شهری  ژاپن ،کره جنوبی ،ترکیه و فرانسه، مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران، 1392.
4.                  هادی زنور، بهروز، شفق مهر آذین و محمد ستاری‌فر، بازیابی مناسبات مالی دولت و شهرداری‌ها، ج 2، مرکز مطالعات برنامه‌ریزی شهر تهران، 1392.
5.                  مشکینی، ابوالفضل، رضا شعبان زاده نمینی و مرضیه خیرخواه، راهنمای تأمین منابع مالی شهرداری‌ها، چ 1، نشر هبیتات، 1396.
مقاله
6.                  احمد اصفهانی، مسیح اله، «چالش‌های شهرسازی در ایران»، پژوهش‌های علوم جغرافیایی، معماری و شهرسازی، دوره 4، شماره 35، 1400.
7.                  اسماعیلی، میترا، منوچهر توسلی نائینی و علی رادان جبلی، « نظام حقوقی حاکم بر پیمانهای دولتی در ایران در پرتو اصول حکمرانی مطلوب»، پژوهش‌های نوین حقوق اداری، شماره 7 ، تابستان 1400، صص 58-39.
8.                  خسروی، سعید، حمید احمدی و گارینه کشیشیان سیرکی، «واکاوی شاخص‌های مؤثر بر حکمرانی خوب شهری در شهر زاهدان»، جامعه‌شناسی سیاسی ایران، سال سوم، شماره 1 (پیاپی 9)، بهار1399، صص 243-275.  
9.                  رستمی، ولی، سید محمد مهدی غمامی و امیر حسین اصل زعیم، «رهیافتی بر مفهوم و ماهیت عوارض مصوب شوراهای محلی»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 86، شماره 119، پاییز 1401، صص 1-22.
10.             رستمی، ولی و مهدی بهرامی، «مبانی حقوق عمومی و سازوکارهای تمرکززدایی مالیاتی در دولت-کشورهای غیرمتمرکز»، فصلنامه مطالعات حقوق عمومی، دوره49 ، شماره 1، 1398.
11.             زنگنه شهرکی، سعید و علی حسینی، «مدیریت اقتصادی شهر با تاکید بر مالیات محلی و متغیرهای اصلی آن (مطالعه موردی شهر تهران )»، اقتصاد و مدیریت شهری ،شماره 2، 1392، صص 87-106.
12.             عسگری ده‌آبادی، امیر و عرفان شمس، «برداشت بریتانیایی از تمرکززدایی»، فصلنامه پژوهش‌های نوین حقوق اداری، سال چهارم، شماره 11، 1401، صص 117-142.
13.             قهرمانی افشار، یاسر، مهدی شعبان نیا و منصور علی دشتی، «حکمرانـی الکترونیـک خـوب و نظریـه دولـت بـاز: رویکـرد حقوقـی»، پژوهش‌های نوین حقوق اداری، شماره 15، تابستان 1402، صص 267-296.
14.             کریم پور، سید عیسی، صمد عابدینی و عزیز خانی اقباله، «مطالعه نقش کیفیت حکمرانی خوب در رفاه عمومی (مطالعه موردی: کشورهای عضو سازمان همکارهای اسلامی و سازمان همکاری اقتصادی وتوسعه)»، مطالعات جامعه‌شناسی، سال13، شماره 51، تابستان 1400، صص 27-47.
15.             محمدی آلمانی، پیمان، مهدی شعبان نیا منصور، «نقش و جایگاه شهردار در حکمرانی خوب شهری (مطالعه موردی در کلان شهر تهران)»، فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، شماره 65، زمستان 1398، صص 199-235.
16.             ناصحی، میثم، علی فقیه حبیبی و کیوان صداقتی، «تاملی بر استقلال واحدهای محلی از منظر آرای هیئت عمومی دیوان عدالت اداری»، پژوهش‌های نوین حقوق اداری، شماره 9، زمستان 1400، صص 39-64.
17.             هادی زنور، بهروز، «مبانی نظری نظام درآمدی شهرداری‌ها»، فصلنامه اقتصاد شهر، شماره 2، 1388.
18.             یارمحمدیان، ناصر و احسان آقاجانی معمار، «بررسی انواع کمک‌های بودجه‌ای دولت به شهرداری‌ها (دولت محلی) در ایران»، برنامه‌ریزی و بودجه، شماره 2، صص 169-196.
پایان‌نامه
19.             حبیبی، مسعود، «بررسی نهادی حکمرانی شهری در شهر تهران با تاکید بر نظارت همگانی»، رساله دکتری، دانشگاه تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 1395.
20.             حسن‌زاده، رحیم، «بررسی وشناسایی راهکارهای دسترسی به منابع درآمدی پایدار شهرداریها با تأکید بر سرمایه گذاری مشارکتی (مطالعه موردی: شهرداری سنندج)»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده هنر ومعماری، گروه شهرسازی رشته برنامه ریزی شهری دانشگاه کردستان، 1399.
21.             میکایلی نمینی، سارا، «آسیب شناسی مدل اداره امور شهر در ایران با تاکید بر شهر تهران»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده علوم اجتماعی برنامه‌ریزی رفاه اجتماعی، 1392.
22.             نمازی، وحید، «تبیین سهم بهره‌وران طرح‌های توسعه شهری از تأمین منابع طرح جامع 86 تهران»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران پردیس هنرهای زیبا پژوهشکده فرهنگ و هنر دانشکده شهرسازی، 1394.
اسناد
23.             قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400 مجلس شورای اسلامی.
24.             آیین‌نامه اجرایی جزءهایی از بند (ز) تبصره 5 ماده واحده قانون بودجه سال 1400 کل کشور موضوع نحوۀ تسویه برخی از بدهی‌ها و مطالبات دولت از طریق صدور اسناد خزانه.
25.             بخشنامه به تمام دستگاه‌های اجرایی (وزارتخانه‌ها، مؤسسات دولتی و شرکت‌های دولتی) موضوع: اجرای بند «و» تبصره (5) ماده واحده قانون بودجه سال 1399 کل کشور به منظور تسویه و تهاتر بدهی‌های دولت به اشخاص حقیقی و حقوقی غیردولتی با بدهی اشخاص یادشده به دولت یا بانک‌ها و مؤسسات اعتباری غیربانکی، سازمان برنامه و بودجه کل کشور 15/7/1399.
26.             پاورپوینت «مسائل اساسی و دستاوردها در بخش مالی و اقتصادی شهری»، با توجه به گزارش معاونت مالی و اقتصادی شهری 1400 دفتر برنامه‌ریزی و هماهنگی اقتصادی شهرداری تهران.
سایت
27.             انجمن علمی اقتصادی شهری ایران، بانک اطلاعات مدیریت شهری کشور انگلستان،www.iuea.ir .
28.             خبرگزاری ایسنا ، 14 بهمن 1400، کد خبر 1400111410759www.isna.ir  .