تأثیر قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت‌ها بر توثیق دارایی‌های دیجیتال

طباطبائی حصاری, نسرین; صحرانورد, غزاله

doi:10.48308/eclr.2026.241923.1212

تأثیر قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت‌ها بر توثیق دارایی‌های دیجیتال

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

نسرین طباطبائی حصاری ¹ ^¶

غزاله صحرانورد ²

¹ دانشگاه تهران دانشیار، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران (نویسنده مسئول) nasrintaba@ut.ac.ir

² دانشجوی دکتری، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

https://doi.org/10.48308/eclr.2026.241923.1212

چکیده

با ظهور دارایی‌های‌دیجیتال به‌عنوان طبقه‌ ‌جدیدی از اموال و افزایش‌روزافزون ارزش‌اقتصادی آنها، برای دارندگان این نوع از دارایی‌ها، نیاز به توثیق آنها به‌منظور اخذ تسهیلات در نظام‌ بانکی و به‌تبع ضرورت تنظیم احکام‌خاص در این زمینه را فراهم آورده ‌است؛ علی‌الخصوص که در عمل، مؤسسات موازی سیستم‌ بانکی با هدف اعطای اعتبار، دارایی‌های دیجیتال را به‌عنوان وثیقه مورد پذیرش قرار داده‌اند. اگرچه امکان توثیق دارایی‌های غیرمادی براساس برخی قوانین قبلی نیز قابل پذیرش است، هدف از این پژوهش، بررسی آثار قانون تأمین‌ مالی‌تولید و زیرساخت‌ها 1403 بر امکان توثیق دارایی‌های دیجیتال و آثار آن است. این پژوهش با رویکرد تحلیلی و مطالعه‌ی تطبیقی به این نتیجه رسید که پذیرش توثیق دارایی‌های دیجیتال به‌موجب ماده 7 قانون اخیر همسو با اعتباربخشی بیشتر به اصل مالکیت، کارایی مؤثرتر اصل آزادی قراردادی، افزایش امنیت معاملاتی و تجاری‌سازی این نوع از دارایی است و به افزایش سهم اقتصاد رقومی (مندرج در قانون برنامه پنج‌ساله هفتم توسعه‌ کشور) کمک خواهد کرد؛ به‌موجب این قانون و با استناد به اصل رضایی بودن عقود، حق وثیقه دارایی‌های‌ دیجیتال میان متعاقدین به صرف توافق طرفین (اعم از کتبی یا شفاهی) به وجود می‌آید، اما قابلیت اجرای آن و همچنین حق تقدم وثیقه‌سپاران متعدد در مال واحد، با ثبت وثیقه در سامانه جامع وثایق (مندرج در ماده 9 ق. ت. م. ت. ز) محقق خواهد شد؛ همچنین تمام مراحل اجرای حق وثیقه بر طبق سامانه مذکور صورت خواهد گرفت، اگرچه برخی نارسایی‌های سامانه مذکور و ویژگی‌های خاص دارایی‌های دیجیتال نیازمند تدوین مقررات خاص است

کلیدواژه‌ها

تضمین

رهن

ایجاد حق وثیقه

قابلیت استناد حق وثیقه

مال غیرمادی

عنوان مقاله English

The Impact of the Production and Infrastructures Financing Law on Using of Digital Assets as Security

نویسندگان English

nasrin Tabatabaihesari ¹

ghazale sahranavard ²

¹ Associate Professor, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran. Corresponding Author Email: nasrintaba@ut.ac.ir

² PhD Candidate, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran

چکیده English

With the emergence of digital assets as a new asset class and their ever-increasing economic value, their use as security has been noted in order to obtain credit in the banking system, so it is necessary to regulate special provisions for it; especially, acceptance of digital assets as security by institutions parallel to the banking system in practice (with the purpose of obtaining credit) makes it necessary to pay attention to this issue. Although the possibility of using intangible assets as security is also acceptable based on some previous laws, the purpose of this research is to examine the effects of the Production and Infrastructure Financing Law on the possibility of using digital assets as security and its effects. This research, with an analytical-comparative approach to the Production and Infrastructure Financing Law, national law, and international documents, has reached the conclusion that, pursuant to Article 7 of the said law, acceptance of using digital assets as security is in line with the principle of freedom of contracting and strengthens the principle of ownership and its efficiency, and it is superior by increasing the safety of transactions and commercializing this type of assets. The security right in digital assets is created by the agreement of the parties (either written or oral), and it will be enforceable by registering the security right in the comprehensive registration system (listed in Article 9 of the Production and Infrastructure Financing Law). Also, this system has deficiencies that need to be resolved.

کلیدواژه‌ها English

Guarantee

Mortgage

Creation of security right

Effectiveness of security right

Intangible property

الف) منابع فارسی

مقاله
1. السان، مصطفی و محمد سلیم اردشیری لردجانی، «مطالعه تطبیقی اجرای حق وثیقه منقول در قانون متحدالشکل تجاری آمریکا و حقوق ایران»، فصلنامه‌ی تحقیقات حقوقی، ش. 95، د. 24، 1400، صص. 159-181.doi:29252/JLR.2021.184782.1568 .
2. بادینی، حسن و جواد شیخ سیاه، «از حق مالکیت تا حقوق مالکیت، بررسی تطبیقی سیر تحول مفهوم مالکیت»، حقوق تطبیقی، د.1، ش.1، 1389، صص. 1-22. doi 22059/jcl.2010.80783.
3. باقری، محمود و محمود جعفری چالشتری، «تحلیل اقتصادی رهن اموال فکری»، نشریه تحقیقات حقوقی، ش. 62، 1392، صص. 7-26.
4. پناهی، مهدی، علی نجاد الماسی، احمد شمس و محمودرضا محمد طاهری، «مؤلفه‌ها و اصول حقوقی حاکم بر مالکیت در فضای مجازی»، فصلنامه‌ علمی تحقیقات حقوقی آزاد، د. 13، ش. 48، 1399، صص. 23-38. doi: 30495/alr.2020.673129.
5. حمیدی اول، امیررضا و میرقاسم جعفرزاده، «توثیق حقوق ناشی از قرارداد اعطای مجوز بهره‌برداری مال فکری»، فصلنامه‌ پژوهش‌های حقوق تطبیقی، د. 25، ش. 1، 1400، صص. 29-56ـ 1001.1.22516751.1400.25.1.5.0doi:
6. ذوالفقاری، سهیل، محمد ابوعطا و حمید مسجد سرایی، «تأملی بر توثیق سهام در شرکت‌های سهامی»، تحقیقات حقوقی تطبیقی ایران و بین‌الملل، د. 11، ش. 42، 1397، صص. 193-229.
7. صادقی، محسن، «تئوری موازنه استاد جعفری لنگرودی؛ تحلیل اقتصادی رأی وحدت رویه شماره 810 دیوان عالی کشور (1400/03/04)»، دوفصلنامه نقد و تحلیل آرا قضایی، د. 2، ش. 4، 1402، صص. 75-105. 22034/analysis.2023.2008016.1067doi: .
8. طباطبایی حصاری، نسرین و سحر آیین‌پرست، «جایگاه نهاد ثبت در تأمین ثبات و وضعیت حقوقی اموال منقول و امنیت معاملاتی با تأکید بر معاملات وثیقه‌ای»، نشریه‌ مطالعات حقوق خصوصی، د. 53، ش. 3، 1402، صص. 581-602. .doi: 22059/jlq.2024.337869.1007642
9. عبدی‌پور فرد، ابراهیم و مرتضی وصالی ناصح، «توسعه‌ مفهوم و مصادیق مال در فضای مجازی (مطالعه‌ تطبیقی مالیت داده‌های رایانه‌ای در حقوق اسلام، ایران، ایران و کامن لا)،» پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، د. 4، ش. 1، 1396، صص. 87-112. 22091/csiw.2017.1526.1121doi: .
10. کریمی، عباس و محمد معین اسلام، «رهن اموال فکری»، نشریه‌ مطالعات حقوق خصوصی، د. 38، ش. 2، 1387، صص. 315-324.
11. ملا کریمی، فرشته، «بررسی فقهی حقوقی وثایق بانکی»، پژوهشکده‌ پولی و بانکی، ش. 9، 1391، صص. 1-12.
پایان‌نامه
1. عباسی‌منش، حمیدرضا، حق وثیقه در اموال فکری و ارائه الگوی بهینه (مطالعه تطبیقی در الحاقیه راهنمای قانون‌گذاری آنسیترال در مورد حقوق وثیقه در اموال فکری و قانون متحدالشکل تجاری آمریکا و حقوق ایران، رساله دکتری، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت‌مدرس، 1397.
ب) منابع عربی

کتاب
1. شهید ثانی، تحریر الروضه فی شرح اللمعه، چ. 1، قم: مؤسسه فرهنگی طاها، 1375 ق.
2. شیخ محمد حسن، نجفی، جواهر الکلام، ج. 25، چ. 3، تهران: دار الکتاب الاسلامیه، 1372 ق.
3. نراقی، ملااحمد، عواید الایام، قم: مکتبه بصیرتی. 1408. ق.
References

Books
1. Gerard, Mc Cormack, Secured Credit under English and American law, Cambridge, Cambridge studies in corporate law, 2004.
2. Lohansoon, Erica, Property Rights in lnvestment Securities and the Doctrine of Specificity, Berlin; Springer, Verlag Berlin Heidelberg, 2009.
Articles
1. Abdipourfard, Ebrahim and Morteza Vesali Naseh, “Development of the Concept and Examples of Property in Cyberspace (Comparative Study of Computer Data Property in Islamic, Iranian, Iranian and Common Law Law), ” Comparative Studies on Islamic and Western Law, Vol. 4, No. 1, 2017, pp. 87-112. (in Persian) doi: 10.22091/csiw.2017.1526.1121.
2. Badini, Hassan and Javad Sheikh Siah, “From Right of property to Property Rights, a Comparative Study of the Evolution of the Concept of Ownership”, Comparative Law, Vol. 1, No. 1, 2020, pp. 1-22. (in Persian) doi:10.22059/jcl.2010.80783.
3. Bagheri, Mahmoud and Mahmoud Jafari Chaleshtari, “Economic Analysis of Intellectual Property Mortgage”, Legal Research Quarterly, Vol. 61, 2013, pp. 373-407. (in Persian)
4. Elsan, Mostafa and Mohammad Salim Ardeshiri Lordjani, “A Comparative Study of the Enforcement of Movable Security Interest in the Uniform Commercial Code of the United States and Iranian Law”, Legal Research Quarterly, Vol. 95, 2020, pp.159-181. (in Persian) doi: 10.29252/JLR.2021.184782.1568 .
5. Gervais, Daniel J., "The Internationalization of Intellectual Property: New CIallenges from the very Old and the very New", Fordham Intell. Prop. Media & Ent. L.J, Vol: 12, No.4, pp. 929- 990,
6. Hamidi Awal, Amir Reza and Mirghasem Jafarzadeh, “Using Rights Arising from the Contract for Granting a License to Exploit Intellectual Property as secueiry”, Comparative Law Research Quarterly, Vol. 25, No. 1, 2021, pp. 29-56, -20. (in Persian) doi: 20.1001.1.22516751.1400.25.1.5.0
7. Karimi, Abbas and Mohammad Moein Islam, “ The Pledge of Intellectual Property”, Journal of Private Law Studies, Vol. 38, No. 2, 2008, pp. 315-324. (in Persian).
8. Keating, Rebecca, “The Digital Dispute Resolution Rules: the future of digital disputes”, Butterworths Journal of International Banking and Financial Law, 2021.
9. Mollakarimi, Fereshteh, “A Legal Jurisprudential Study of Bank Securities”, Monetary and Banking Research Institute, Vol. 9, 2012, pp. 1-12. (in Persian)
10. Panahi, Mehdi and Alinejad Almasi and Ahmad Shams and Mahmoud Reza Mohammad Taheri, “Components and Legal Principles Governing Ownership in Cyberspace”, Scientific Quarterly of Free Legal Research, Vol. 13, No. 48, 2019, pp. 23-38. (in Persian) doi: 10.30495/alr.2020.673129.
11. Sadeghi, Mohsen, “The Theory of Equilibrium of Professor Jafari Langroodi; Economic Analysis of the Supreme Court's Unanimous Decision No. 810 (1400/03/04) ”, Two Quarterly Journals of Criticism and Analysis of Judicial Decisions, Vol. 2, No. 4, 2024, pp. 75-105. (in Persian) doi: 10.22034/analysis.2023.2008016.1067.
12. Tabatabaei Hesari, Nasrin and Sahar Ainparast, “The Position of the Registration Institution in Ensuring the Stability and Legal Status of Movable Properties and Transaction Security with an Emphasis on Collateral Transactions”, Journal of Private Law Studies, vol. 53, No. 3, 2024, pp. 581-602. (in Persian) doi: 10.22059/jlq.2024.337869.1007642.
13. Zolfaghari, Soheil and Mohammad Abu Atta and Hamid Masjeedsaraei, “A Reflection on the Using Shares in Joint Stock Companies as Security”, Comparative Legal Research in Iran and International, Vol. 11, No. 42, 2018, pp.193-229. (in Persian) 3156085101116216.
Thesis
1. Abbasi-Manesh, Hamidreza, Security Rights in Intellectual Property and Providing an Optimal Model (Comparative Study in the Annex to the UNCITRAL Legislative Guide on Security Rights in Intellectual Property and the Uniform Commercial Code of the United States and Iranian Law, PhD Thesis, Tarbiat Modares University, Faculty of Law, (in Persian)
Sites

International documents
1. ELI, “Principles on the Use of Digital Assets as Security”, 2022,available at: https://www.europeanlawinstitute.eu/projects-publications/completed-projects/use-of-digital-assets-as-security/, Last seen 2/10/2024.
2. UK Law Commission, "Digital Assets Final Report", printed in the UK by HH Associates Ltd, 2023, available at:
https://www.gov.uk/government/publications, last seen 02/20/2024.
1. UKJT, “Legal Statement on the issuance and transfer of digital securities”, 2021. last seen 02/20/2024.
2. UNCITRAL, “UNCITRAL Model Law on Secured Transactions”, United Nations Publication, Sales No. E.17.V.1, 2016. last seen 02/20/2024.
3. UNIDROIT Working Group, ” Principles on Digital Assets and Private Law”, last seen 02/20/2024.
4. World Bank Group, “Secured-Transactions-Collateral-Registries-and-Movable-Asset-Based Financing”, Washington; WORLD BANK Publishing, 1nd Ed, 2019. last seen 02/20/2024.