نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• حبیب رمضانی آکردی ¹
• وحید غلامی آقابابائی ²

¹ گروه حقوق، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران.

² گروه حقوق، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

چکیده

توثیق اوراق بهادار در نظام بانکی ایران، در تسهیل تخصیص منابع، مدیریت ریسک و افزایش نقد شوندگی نقش دارد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل مبانی حقوقی، چالش‌های اجرایی و ظرفیت‌های اصلاحی توثیق اوراق بهادار در چارچوب قوانین و مقررات جدید و توجه به نظام حقوق بانکی انجام شده است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و منابع و داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای گردآوری شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که عقد رهن به دلیل الزامات قانونی، ظرفیت مناسبی برای توثیق اوراق بهادار ندارد. در مقابل، استفاده از صلح وثیقه‌ای و قراردادهای نامعین، به عنوان راهکارهایی کارآمدتر بررسی شدند. همچنین تصویب قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت‌ها تحول چشمگیری در حوزه وثایق را رقم زده است که مهم‌ترین آن، گسترش دامنه اموال قابل توثیق، از جمله اوراق بهادار، به عنوان وثیقه است. با این حال، چالش‌هایی همچون نبود بازار شفاف برای اوراق بهادار غیر بورسی، ابهام در حقوق وثیقه‌گذار و وثیقه‌گیر و نوسانات ارزش همچنان مطرح است. راهکارهای پیشنهادی شامل ایجاد بازارهای معاملاتی برای اوراق بهادار غیر بورسی، تدوین مقررات شفاف در خصوص حقوق طرفین و طراحی قراردادهایی با پوشش ریسک نوسانات ارزش است. یافته‌ها می‌تواند در اصلاح قوانین، مقررات و سیاست‌های بانکی و بهینه‌سازی رویه‌های اجرایی توثیق اوراق بهادار کاربرد مؤثر داشته باشد.

کلیدواژه‌ها

• توثیق
• اوراق بهادار
• بانک
• رهن
• بورس

عنوان مقاله [English]

Collateralization of Securities; Legal Analysis in the Iranian Banking System

نویسندگان [English]

• Habib Ramezani Akerdi ¹
• Vahid Gholami Aghababaei ²

¹ Department of Law, Faculty of Social Sciences, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran.

² Department of Law, Faculty of Social Sciences, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran.

چکیده [English]

Collateralization of securities in Iran’s banking system contributes to facilitating financing, managing credit risk and enhancing liquidity. This study aims to analyze the legal foundations, implementation challenges and reform capacities of collateralizing securities within the framework of newly enacted laws, banking regulations and capital market rules. The research adopts a descriptive-analytical method and the data and materials have been collected through library-based studies. The findings indicate that due to legal constraints, the pledge contract lacks sufficient capacity for the collateralization of securities. In contrast, collateral peace agreements and atypical (non-nominate) contracts are examined as more efficient alternatives. Moreover, the enactment of the Law on Financing of Production and Infrastructure has led to significant progress in the collateral framework—most notably, the expansion of eligible assets for collateral and the formal acceptance of securities as collateral instruments. Nonetheless, several challenges persist, including the lack of a transparent market for unlisted securities, legal ambiguities concerning the rights of the collateral provider and taker, and fluctuations in the value of securities. The proposed solutions include establishing trading platforms for unlisted securities, developing clear regulations on the rights of the parties involved and designing collateral agreements that mitigate value fluctuation risks. The findings of this study can effectively contribute to the reform of laws, banking regulations and policies, as well as the optimization of operational practices related to the collateralization of securities.

کلیدواژه‌ها [English]

• Collateralization
• Securities
• Bank
• Pledge
• Securities Market