رویکرد امنیت‌گرایانه سیاست جنایی ایران در قبال جرایم اقتصادی؛ مبانی و مصادیق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد ، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی،

2 دانشجوی دوره دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی

چکیده
چکیده

سیاست جنایی برای پاسخ‌دهی به پدیده‌ی‌ بزهکاری، اصول و روش‌هایی را اتخاذ می‌کند که بر این اساس اهداف و دورنمای کلی آن مشخص می‌گردد. امروزه به دنبال نقض گسترده‌ی امنیت اقتصادی دولت‌ها و شهروندان در پی گسترش ارتکاب جرایم اقتصادی خصوصاً جرایم بین‌المللی و سازمان‌یافته‌ی اقتصادی و آسیب شدیدی که این جرایم به امنیت اقتصادی و بعضاً به امنیت سیاسی جامعه وارد می‌آورد رویکرد سیاست جنایی از اصلاح و بازپروری بزهکاران اقتصادی و به تعبیری دیگر بزهکارمداری به سمت نگرش امنیت مداری تغییر یافته است. در پی تبدیل تأمین امنیت اقتصادی به یکی از چالش‌های اصلی سیاست جنایی به-ویژه با تشکیل گروه‌های سازمان‌یافته مجرمانه، اصول و قواعد مربوط به جرم‌انگاری، مسئولیت کیفری و تعیین ضمانت اجراهای قانونی و تحمیل آن بر بزهکاران این عرصه نیز تغییر یافته و مبتنی بر سیاست جنایی امنیت گرا، به نوعی با فرض دشمن دانستن بزهکاران، حقوق کیفری دشمن مدار در این حوزه را حاکم نموده است. البته از رهگذر حاکمیت سیاست جنایی امنیت‌گرا در حوزه جرایم اقتصادی آسیب‌هایی نیز به نظام اقتصادی کشور وارد می‌شود که منجر به افزایش هزینه‌ی مبارزه با این جرایم می‌گردد. بدین‌سان، در نوشتار حاضر ضمن بررسی دیدگاه نظام قانون‌گذاری ایران به جرم اقتصادی از حیث تعریف و مصادیق، زمینه‌های شکل‌گیری رویکرد امنیت‌گرا در واکنش به این جرایم و برخی شاخصه‌های این رویکرد مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Criminal Law Protection of Intellectual Property Rights in Architectural and Engineering Works in Iranian Law

نویسندگان English

hossein mirmohammadsadeghi 1
Abdolhosein Sotani renani 2
1 Professor of Law, Shahid Beheshti University
2 PhD Student of criminal law and criminology, Shahid Beheshti University
چکیده English

Intellectual property rights are ownership of the works and intellectual efforts of individuals, which, by providing some elements including originality, novelty and innovation, due to the nature of the intellectual work, bring relatively exclusive rights to the creator. Contrary to popular belief, intellectual property is not an absolute right and it can also include the public rights. While analyzing the issue of intellectual property rights in the construction industry as works of art and industry, this article has examined the legal protections in two stages before and after construction and it is based on this opinion that the use of designs and ideas implemented by other engineers does not necessarily mean an infringement of the original creator's rights and is considered as a part of the growing nature of the engineering world. Also, it is concluded that in the absence of a clear legal perspective, at the time of conflict between its material and intellectual rights, at least in the field of engineering and industry, the principle of material ownership prevails and the owner has the right to change the created engineering artifact based on his needs, but the owner of the idea can prevent the attribution of the work to himself and recover his suffered possible or absolute damages, if any. Finally, from the criminal aspect, it is found that violation of intellectual rights is no longer a crime merely related to the private rights of individuals, and it is necessary to identify it as a public crime aligns with the public interest and the social and economic developments.

* Associate Professor, Criminal Law & Criminology Dept, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran. b_shamloo@sbu.ac.i
** Assistant Professor, Civil Engineering Dept, Allameh Rafiee Institute of Higher Education, Qazvin, Iran (Corresponding Author) darabpour@gmail.com

کلیدواژه‌ها English

economic security
security system approach
state economy
disturbance of economic system
combat and corruption on earth

فهرست منابع

کتب و تقریرات:
-    آقا بابایی، حسین، قلمرو امنیت در حقوق کیفری، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ اول 1389
-    بارانی، محمد، پیشگیری از جرائم جهانی، نشر میزان، چاپ اول،  1393.
-    جعفری، مجتبی، جامعه‌شناسی حقوق کیفری، نشر میزان، چاپ اول، 1392.
-    جوانمرد، بهروز، تسامح صفر سیاست کیفری سخت‌گیرانه در قبال جرائم خرد، نشر میزان، چاپ اول، 1388.
-    خالقی، علی، آیین دادرسی کیفری، جلد دوم، نشر شهر دانش، چاپ سی­ام،1394.
-    خالقی، علی، نکته­ها در قانون آیین دادرسی کیفری، نشر شهر دانش، چاپ نهم،1396.
-    رحمدل، منصور، تناسب جرم و مجازات، انتشارات سمت چاپ اول،1392.
-    رحیمی نژاد، اسماعیل، کرامت انسانی در حقوق کیفری، نشر میزان، چاپ اول،1387.
-    قاری سید فاطمی، سید محمد،  حقوق بشر در جهان معاصر، نشر شهر دانش، چاپ سوم،1395.
-    میرمحمد صادقی، حسین، جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی، چاپ بیست­وچهارم، نشر میزان، 1392.
-    نجفی ابرندآبادی، علی حسین، درباره امنیت شناسی (از حق بر امنیت تا حق بر تأمین)، دیباچه بر مدیریت انسان‌مدار ریسک جرم، سودابه رضوانی، تهران: انتشارات میزان، چاپ اول، 1391.
-    نجفی ابرندآبادی، علی حسین، دفاع اجتماعی در آغاز سده بیست و یکم، دیباچه بر ویراست چهارم کتاب دفاع اجتماعی، ترجمه دکتر علی حسین نجفی ابرندآبادی و محمد آشوری، تهران: گنج دانش چاپ چهارم،1391.
-    نجفی ابرندآبادی، علی حسین، از جرم‌شناسی انتقادی تا جرم‌شناسی امنیتی، تقریرات درس جرم‌شناسی، دوره دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی،  1393.
-    نجفی ابرندآبادی، علی حسین، جامعه شناسی جنایی، دوره کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه شهید بهشتی، 1391.
-    نیازپور، امیرحسن، آیین دادرسی کیفری اقتصادی، نشر میزان، چاپ اول، 1398
-    ولیدی، محمد صالح، حقوق کیفری اقتصادی جلد دوم؛ جرایم علیه امنیت اقتصادی، انتشارات جنگل، چاپ اول،1393.
 
مقالات:
-    صفاری، علی؛ لکی، زینب؛ صابری، راضیه، تنزل جایگاه اصل قانونمندی کیفری در پرتو آیین نامه ای شدن رکن قانونی جرایم، نشریه حقوقی دادگستری، دوره 85، 1400.
-    کوشا، جعفر، امنیت اقتصادی با تأکید بر پیشگیری و مبارزه با قاچاق کالا و پولشـویی، در: یادنامـه شادروان دکتر رضا نوربها (ضمیمه مجله تحقیقات حقوقی)، زمستان 1390.
-    گلدوست جویباری، رجب، ابراهیمی میانرزی، مهدی، سلطانی رنانی، عبدالحسین، بررسی رویکرد امنیت­گرا به جرایم اقتصادی در نظام حقوقی ایران، فصلنامه پژوهش­های حقوقی- قضایی، شماره 3، پاییز 1397.
-    مهدوی پور، اعظم، نجمه شهرانی کرانی، «امنیتی شدن جرم‌شناسی: راهبردها و آثار آن بر حقوق کیفری»، پژوهشنامه حقوق کیفری، فصل پنجم، شماره اول، 1393.
-    میر سعیدی، سید منصور، محمود زمانی، جرم اقتصادی: تعریف یا ضابطه؟، مجله پژوهش حقوق کیفری، شماره چهارم، 1392.
-    میلانی، علیرضا، اصل قانونی بودن جرایم و مجازات ها در اسلام، مجله حقوقی دادگستری، شماره 62 و 63، 1387.
-    نجفی ابرندآبادی، علی حسین، فرجیها، محمد، خانعلی­پور واجارگاه، سکینه، مشخصه­های گفتمانی فرایند جرم­انگاری ارتشا در دهه 60 خورشیدی، مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی دوره 4 پاییز و زمستان 1396 شماره 2.