نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• اسماعیل کریمیان جزی ¹
• مهراب داراب پور ²
• محمودرضا فیروزمند ³

¹ خیابان ۱۷ شهریور خیابان فیاض‌بخش خیابان برادران احمدی جنوبی بن‌بست محسن برکتی پلاک ۱۵ واحد ۳

² استاد دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی تهران

³ استاد مدعو دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی تهران

چکیده

این مقاله نشان می‌دهد ادغام الزامات مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها (CSR) در شرط عملکرد مطلوب میدان نفتی (GOP)، راهکاری مؤثر برای ارتقای الزامات زیست‌محیطی پیمانکاران نفتی است. این رویکرد، مبنای جامعی برای مسئولیت‌پذیری اجتماعی-زیست‌محیطی و تفسیری نوین از GOP فراهم می‌آورد.

پیچیدگی‌های فنی و حوادث متعدد در صنعت نفت، کاربست تعهدات زیست‌محیطی پیمانکاران از طریق مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها (CSR) را ضروری ساخته است. هدف این مقاله، بررسی نقش CSR در ارتقای این تعهدات و تبیین راهی برای نهادینه‌سازی آن در صنعت نفت از طریق ادغام در شرط سنتی «عملکرد مطلوب میدان نفتی» (GOP) است. این تحقیق با رویکردی تحلیلی-توصیفی، به بررسی سازوکارها و چارچوب‌های نظری CSR و GOP می‌پردازد. روش تحقیق، مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای و تحلیل محتوای اسناد و مقررات مرتبط با هدف ارائه یک چارچوب مفهومی تلفیقی است. یافته‌ها نشان می‌دهد CSR می‌تواند به عنوان یک مفهوم فراگیر و چارچوب اصلی عمل کند تا اصول جهانی مرتبط (مانند حقوق محیط‌زیست) را در تفسیر و کاربست شرط GOP ادغام نماید. این ادغام، امکان تفسیری هماهنگ و نوآورانه از GOP را فراهم ساخته و آن را از حوزۀ صرفاً فنی-مدیریتی به عرصۀ مسئولیت‌پذیری اجتماعی-زیست‌محیطی گسترش می‌دهد. در نهایت، این تحقیق نتیجه می‌گیرد که صنعت نفت نیازمند اتخاذ نظریه CSR به عنوان مبنای جامع برای تبیین مسئولیت مؤثر زیست‌محیطی-اجتماعی و تدوین تفسیری مدرن از GOP است. پذیرش این رویکرد می‌تواند نظام قانون‌گذاری و قراردادهای نفتی ایران را نیز از منافع زیستی-اجتماعی آن بهره‌مند سازد.

کلیدواژه‌ها

• مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها
• تعهدات زیست‌محیطی
• شرط عملکرد مطلوب میدان نفتی (GOP)
• صنعت نفت و گاز
• خودتنظیمی

عنوان مقاله [English]

Enhancing the “Environmental Commitments” of Oil and Gas Contractors Through the Implementation of “Corporate Social Responsibility”

نویسندگان [English]

• Esmaiel Karimian Jazi ¹
• Mehrab Darabpour ²
• Mahmoodreza Firuzmand ³

¹ PhD Candidate in Oil and Gas Law, Shahid Beheshti University, Tehran

² Prof. Faculty of law, Shahid Beheshti University, Tehran

³ Assistant Prof. Faculty of law, Shahid Beheshti University, Tehran

چکیده [English]

This article argues that integrating Corporate Social Responsibility (CSR) into the contractual framework of the oil and gas industry, specifically through the Good Oilfield Practice (GOP) clause, is a crucial mechanism for enhancing the environmental accountability of contractors. The inherent complexity and high-risk nature of upstream operations, coupled with frequent environmental incidents, necessitate moving beyond mere regulatory compliance towards effective self-regulation and social accountability.

The study employs an analytical-descriptive methodology, based on a qualitative review of international CSR standards, model petroleum contracts, and relevant legal literature. It finds that the traditional GOP clause, historically focused on technical and economic efficiency, possesses inherent flexibility for expansion. CSR provides the substantive principles—such as environmental respect, transparency, and stakeholder engagement—to operationalize a modern interpretation of "good practice. " This integration transforms GOP from a narrow technical metric into a holistic governance tool, where environmental stewardship becomes a core component of contractual performance and operational success.

The conclusion asserts that the oil and gas industry requires adopting CSR as a comprehensive basis for defining effective socio-environmental responsibility. Reformulating the GOP clause to incorporate CSR principles offers a coherent and innovative contractual strategy. This approach not only addresses growing societal expectations but also aligns the long-term interests of the industry with sustainable development goals. For resource-rich countries like Iran, embedding this modernized interpretation into petroleum legislation and contracts can mitigate environmental risks, enhance international credibility, and attract responsible investment.

کلیدواژه‌ها [English]

• Corporate Social Responsibility (CSR)
• Environmental Commitments
• Good Oilfield Practice (GOP) Clause
• Oil and Gas Industry
• Self-Regulation
• Corporate Governance